ΚΕΚΡΥΜΜΕΝΑ ΑΠΟ ΚΑΤΑΒΟΛΗΣ

Το έργο του Ρενέ Ζιράρ είναι ένα συγκλονιστικό έργο πολιτισμικής κριτικής και η πιο πλήρης σύνοψη των ιδεών του μέχρι σήμερα. Πρόκειται για έναν εκτενή διάλογο που αμφισβητεί ριζικά τις συμβατικές απόψεις για τη λογοτεχνία, την ανθρωπολογία, τη θρησκεία και την ψυχανάλυση, αντιπαρατιθέμενος ευθέως στο «Τοτέμ και Ταμπού» του Φρόυντ.

Η θεωρία του Ζιράρ εκκινεί από τη «μίμηση» (mimesis), την επιθυμία του ανθρώπου να αποκτήσει αυτό που επιθυμεί ο άλλος, δημιουργώντας ένα «τριγωνικό» σχήμα (υποκείμενο-αντικείμενο-αντίπαλος). Η μίμηση οδηγεί σε συγκρούσεις και, τελικά, σε μια «κρίση» όπου κάθε διαφορά διαλύεται σε αδιάκριτη βία. Η ανθρώπινη κουλτούρα και η κοινωνική τάξη ιδρύονται πάνω στη λύση αυτής της κρίσης: τον «μηχανισμό του αποδιοπομπαίου τράγου» (scapegoating mechanism), όπου η κοινότητα στρέφεται εν χορώ εναντίον ενός απροετοίμαστου θύματος, τη συλλογική δολοφονία του οποίου ακολουθεί η επανάληψη με τη μορφή της τελετουργικής θυσίας.

Ο Ζιράρ υποστηρίζει ότι τα κείμενα της Παλαιάς Διαθήκης και των Ευαγγελίων αποτελούν την επαναστατική αποκάλυψη αυτού του μηχανισμού, καθιστώντας αδύνατη τη μυθοποίηση, ενώ το μαρτύριο του Χριστού δεν ήταν θέλημα Θεού, αλλά επιθυμία των ανθρώπων.

Ο Ζιράρ φέρνει στο φως την «εξιλεωτική ρίζα» στην ίδρυση της κοινωνίας. Τονίζει ότι το Ευαγγέλιο καλεί σε «μη βία» και «έλεος», καλώντας τους «σοφούς» να δουν αυτά που βλέπουν τα παιδιά.

Το βιβλίο, παρέχει μια εξαιρετική και προσιτή επισκόπηση της θεωρίας του καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι το πιο βασικό πρόβλημα σήμερα είναι η «απώλεια του νοήματος», την οποία μόνο η αναβίωση της αλήθειας μέσω της συσχέτισης όλων των Ιουδαιοχριστιανικών κειμένων μπορεί να ανασυστήσει.