Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης
Ο βίος και τα έργα του 1749-1809

Η πληρέστερη και πλέον διεισδυτική βιογραφική και γραμματολογική μελέτη γύρω από τη μεταρρυθμιστική προσωπικότητα, το πολυσχιδές έργο και την πνευματική παρακαταθήκη του Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου. Ο Μοναχός Θεόκλητος Διονυσιάτης, συνδυάζοντας την αυστηρή ιστορική μέθοδο με την εσωτερική εμπειρία της μοναχικής πολιτείας, φωτίζει με μοναδικό τρόπο τη ζωή του Αγίου από τη γέννησή του στη Νάξο μέχρι την οσιακή του κοίμηση στον Άθωνα. Η γραφή του συγγραφέα διακρίνεται για τη λόγια πνευματικότητά της και την επιστημονική της ακρίβεια, προσφέροντας στον αναγνώστη όχι απλώς μια παράθεση γεγονότων, αλλά μια αυθεντική μύηση στο φιλοκαλικό πνεύμα και τη θεολογική οξυδέρκεια ενός εκ των μεγαλυτέρων διδασκάλων της Ορθοδοξίας. Ο τεράστιος όγκος του συγγραφικού, μεταφραστικού και διορθωτικού έργου του Αγίου Νικοδήμου, ο οποίος υπήρξε ο κύριος εκδότης της “Φιλοκαλίας”, του “Πηδαλίου” και του “Ευεργετινού” αναλύεται στις θεολογικές προεκτάσεις των έργων αυτών, καταρρίπτοντας τις παλαιότερες προκαταλήψεις που ήθελαν τον Άγιο Νικόδημο απλώς έναν συντηρητικό ασκητή, και αποδεικνύοντας ότι επρόκειτο για έναν βαθύτατα προοδευτικό ανακαινιστή της εκκλησιαστικής ζωή που πάλεψε για την επιστροφή στις γνήσιες πατερικές πηγές.

To βιβλίο αναδυκνείεται ως ένα αξεπέραστο κλασικό έργο της σύγχρονης εκκλησιαστικής γραμματείας, με την βιογραφία να αλλάζει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο η σύγχρονη θεολογική έρευνα προσεγγίζει τον 18ο αιώνα. Ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει στη λογοτεχνική ομορφιά των κειμένων και στην ενσωμάτωση αυθεντικών αποσπασμάτων και προσευχών του ίδιου του Αγίου.