Η Τελευταία Βυζαντινή Αναγέννηση

Το βιβλίο βασίζεται σε τέσσερις διαλέξεις του συγγραφέα από τα τέλη της δεκαετίας του ’60 κι εστιάζει στην παράδοξη αντίθεση ανάμεσα στην πολιτική και οικονομική κατάρρευση της Αυτοκρατορίας και την ταυτόχρονη εκρηκτική άνοδο των γραμμάτων και των τεχνών.
Ο Runciman περιγράφει με τη χαρακτηριστική του γλαφυρότητα πώς, μέσα στον «επιτεινόμενο ζόφο» των τελευταίων αιώνων, ο πνευματικός πυρσός του Βυζαντίου έφεγγε με μοναδική αίγλη. Αναλύει τη γνήσια και γεμάτη ζωή λογιοσύνη της εποχής, η οποία, παρά τις εσωτερικές θεολογικές και φιλοσοφικές συγκρούσεις, κατάφερε να διασώσει και να επανερμηνεύσει την κλασική κληρονομιά, θέτοντας τις βάσεις για την επερχόμενη Ευρωπαϊκή Αναγέννηση.

Αν και το κείμενο θεωρείται από ορισμένους ως ειδικευμένο επιστημονικό σύγγραμμα, η κομψότητα της γραφής του Runciman το καθιστά προσιτό στον αναγνώστη που διαθέτει μια βασική γνώση της βυζαντινής ιστορίας. Το βιβλίο αναδεικνύει τη σημασία των ανθρώπων των γραμμάτων της εποχής, οι οποίοι, μέσα σε μια αυτοκρατορία που έσβηνε, επέδειξαν έναν πνευματικό δυναμισμό που παραμένει άξιος σεβασμού και μελέτης μέχρι σήμερα.