ΕΛΕΝΗ

Η Ελένη του Νικόλαου Γκατζογιάννη (Nicholas Gage) είναι ένα συγκλονιστικό μνημείο της μητρικής αυτοθυσίας και ένας αδυσώπητος καθρέφτης της πιο σκοτεινής περιόδου της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Μέσα από την έρευνα ενός δημοσιογράφου των New York Times, το έργο ξεδιπλώνει το νήμα της ζωής της Ελένης Γκατζογιάννη, μιας γυναίκας που σε ένα απομονωμένο χωριό της Ηπείρου, τον Λια της Μουργκάνας, ήρθε αντιμέτωπη με τις μυλόπετρες του Εμφυλίου Πολέμου. Η αφήγηση ξεκινά με την εκτέλεσή της το 1948 από τους αντάρτες και ακολουθεί την εμμονική αναζήτηση του γιου της, δεκαετίες μετά, για να βρει την αλήθεια και τους υπαίτιους πίσω από το έγκλημα που σημάδεψε την παιδική του ηλικία.

Το βιβλίο αποτέλεσε μια παγκόσμια εκδοτική επιτυχία που μετέφερε το δράμα της ελληνικής υπαίθρου στα πέρατα του κόσμου. Πολλά μπορούν να ειπωθούν για την εγκυρότητα των πηγών και την αντικειμενικότητα των βιωμάτων, αν θέσει κανείς υπ’ όψιν του και την περίοδο της έκδοσης. Αδιαμφισβήτητα όμως το έργο συνδυάζει την προσωπική τραγωδία με την ιστορική καταγραφή, προσφέροντας μια διεισδυτική ματιά στις κοινωνικές δομές της εποχής, τις παραδόσεις και τον φανατισμό που δίχασε οικογένειες και χωριά.
Η δύναμη της “Ελένης” έγκειται στην ικανότητα του Γκατζογιάννη να ανασυνθέτει το παρελθόν με τη λεπτομέρεια ενός ιατροδικαστή και το πάθος ενός γιου. Με ύφος ρεαλιστικό, σχεδόν ωμό, περιγράφει τη σταδιακή μεταμόρφωση της κοινότητας του Λια σε ένα πεδίο καχυποψίας και τρόμου και το πώς η αγάπη μιας μάνας υψώνεται πάνω από ιδεολογίες, το φόβο και το θάνατο, προκειμένου να εξασφαλίσει τη ζωή των παιδιών της.