Είναι και έχειν

Κάποια πνεύματα ίσως θεωρούν πως έχουν απαλλαγεί πλήρως από την ιδεολογική κληρονομιά που ξεκινά με τον Ογκύστ Κοντ, και όμως θα δηλώσουν – σαν να ήταν αυτονόητο – ότι ο άνθρωπος προοδεύει από μια νηπιακή σε μια ώριμη κατάσταση γνώσης· και πως το γνώρισμα αυτής της “ανώτερης φάσης”, στην οποία έχουν φτάσει οι “πνευματικοί ηγέτες” της εποχής, είναι απλώς η εξάλειψη του ανθρωπομορφισμού.

Αυτό όμως προϋποθέτει έναν ιδιότυπο χρονικό ρεαλισμό, και ίσως κυρίως μια απλοϊκή και σχηματική αντίληψη της πνευματικής εξέλιξης. Όχι μόνο αδιαφορούν για την αυθεντική και αναντικατάστατη αξία εκείνης της αρχέγονης καθαρότητας της ψυχής, όχι μόνο θεοποιούν την εμπειρία, αντιμετωπίζοντάς την ως τη μόνη οδό προς την πνευματική αφοσίωση, αλλά επιπλέον διακηρύσσουν ότι τα μυαλά μας “μετρούν το χρόνο” διαφορετικά, εφόσον ορισμένα θεωρούνται “πιο προχωρημένα” – δηλαδή, είτε το ομολογούν είτε όχι – εγγύτερα σ’ έναν τελικό προορισμό.