Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΣΥΓΚΙΝΗΣΕΩΣ

Ο Ουίλιαμ Τζέιμς, εισηγητής του πραγματισμού, ανατρέπει σε αυτό το βιβλίο την κοινή αντίληψη για τη φύση των συναισθημάτων. Η παρούσα έκδοση του ιστορικού Εκδοτικού Οίκου Γ. Φέξη αποκτά πρόσθετη συλλεκτική και φιλολογική αξία, καθώς φέρει την υπογραφή του Νίκου Καζαντζάκη στη μετάφραση, συνδέοντας δυο ολοσδιόλου διαφορετικές προσεγγίσεις του συγκηνισιακού ύφους.

Σε αυτό το κλασικό κείμενο, ο Τζέιμς αναπτύσσει τη ρηξικέλευθη θέση του ότι η συγκίνηση δεν είναι η αιτία, αλλά το αποτέλεσμα των σωματικών αλλαγών. Πρόκειται για μια προσπάθεια να δοθεί υλική υπόσταση στα ψυχικά βιώματα, μια προσέγγιση που, αν και αμφισβητήθηκε από μεταγενέστερες νευροψυχολογικές σχολές, παραμένει σημείο αναφοράς για τη σύγχρονη ψυχοφυσιολογία.

Η κεντρική θέση του βιβλίου συνοψίζεται στη φράση: «Δεν τρέμουμε επειδή φοβόμαστε, αλλά φοβόμαστε επειδή τρέμουμε».

Μέσα από το πρίσμα του γιατρού, του ψυχολόγου και του φιλοσόφου, ο συγγραφέας επαναπροσδιορίζει τη σχέση Σώματος-Ψυχής: Το συναίσθημα απογυμνώνεται από τον μεταφυσικό του μανδύα και εξετάζεται ως βιολογικό γεγονός. Χρησιμοποιεί ιατρικά δεδομένα της εποχής του για να στηρίξει τη θεωρία που έμεινε γνωστή ως θεωρία James-Lange και αναλύει ι την πολυπλοκότητα των αισθήσεων: Διερευνά πώς διαφορετικές οργανικές καταστάσεις συνθέτουν το μωσαϊκό της ανθρώπινης εμπειρίας, από τον φόβο και την οργή μέχρι τη λύπη.

Η μετάφραση του Καζαντζάκη προσδίδει στο κείμενο μια ιδιαίτερη δυναμική, διατηρώντας την επιστημονική ακρίβεια αλλά και τη γλωσσική ζωντάνια που απαιτεί η ανάλυση της ανθρώπινης ύπαρξης.