Ο 19ος αιώνας και η ιστορία
Η περίπτωση του Φυστέλ ντε Κουλάνζ

Το έργο του διακεκριμένου Γάλλου ιστορικού και ακαδημαϊκού Φρανσουά Αρτόγκ προσφέρει μια βαθιά, συστηματική κατάδυση στη συγκρότηση της ιστορικής επιστήμης κατά τον 19ο αιώνα. Μέσα από την ενδελεχή εξέταση της ζωής, της μεθοδολογίας και του συγγραφικού έργου του Φυστέλ ντε Κουλάνζ, του συγγραφέα του εμβληματικού έργου «Η αρχαία πόλις», ο Αρτόγκ αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο ο 19ος αιώνας επινόησε και θεσμοθέτησε την έννοια της επιστημονικής ιστοριογραφίας, της εθνικής συλλογικής μνήμης και της αυστηρής ανάλυσης των γραπτών πηγών.

Ο Φρανσουά Αρτόγκ δεν περιορίζεται σε μια συμβατική βιογραφία, αλλά χρησιμοποιεί τον Φυστέλ ντε Κουλάνζ ως πρίσμα για να αναλύσει τα μεγάλα ρεύματα, τις ιδεολογικές συγκρούσεις και τις επιστημολογικές μετατοπίσεις που σφράγισαν τη γαλλική και ευρωπαϊκή διανόηση. Ιδιαίτερα αποκαλυπτική για τον Έλληνα αναγνώστη είναι η σύνδεση της σκέψης του Κουλάνζ με την αναγέννηση της ελληνικής ιστοριογραφίας κατά τον 19ο αιώνα, καθώς η μετάφραση του έργου του από τον Τιμολέοντα Φιλήμονα άσκησε καθοριστική επίδραση στη διαμόρφωση της νεοελληνικής ιστορικής συνείδησης.

Το βιβλίο εξετάζει με μοναδική οξύτητα την προσπάθεια του Κουλάνζ να αποδεσμεύσει την ιστορία από την πολιτική σκοπιμότητα, αναδεικνύοντας παράλληλα τη στενή σχέση ανάμεσα στην αρχαιογνωσία, τη νεωτερικότητα και τη συγκρότηση των εθνικών κρατών.