Ημερολόγιο του 72

Το «Ημερολόγιο του ’72″, μέρος των ποιητικών ημερολογίων του 1971 και 1972, αποτελεί ένα από τα τελευταία έργα του βραβευμένου με Νόμπελ ποιητή Εουτζένιο Μοντάλε (Eugenio Montale, 1896-1981). Το βιβλίο αποκαλύπτει την τελευταία πράξη του μεγάλου μετρ του 20ού αιώνα, η οποία χαρακτηρίζεται από μια λαμπρή άρνηση. Ο ποιητής, που βρίσκεται στο τέλος της ζωής του και αντιμετωπίζει την προσέγγιση του κενού, υιοθετεί μια λιτή οικονομία και μια ποιητική μεγαλοπρεπούς μείωσης. Ο Μοντάλε μελετά τις ίδιες τις συνθήκες της τέχνης του, όπου η γλώσσα αποκαλύπτεται ως τρέλα και η ποίηση ως «χαλασμένη υπόσχεση”.

Παρά την απαισιόδοξη θεώρηση, ο Μοντάλε επιτυγχάνει μια αντιφατική μεγαλοπρέπεια που ανανεώνει την πίστη στην τέχνη την οποία φαίνεται να τιμωρεί. Τα ποιήματα είναι πυκνά και δραματικά, συχνά αποφευκτικά και ερωτικά, αλλά πάντοτε ζωντανά. Ο Μοντάλε προσαρμόζει το ποιητικό του ύφος στην αλλαγή της ζωής του, υιοθετώντας έναν πιο λιτό και άμεσο τρόπο έκφρασης, σαν να μην έχει χρόνο να χάσει. Μας δίνει μια μεταφορά (transport), που αν και ίσως είναι λιτή στη γλώσσα, παραμένει επιδέξια στην απόσταση και την εικόνα. Το έργο αυτό αποτελεί μια πολύ εντυπωσιακή δουλειά που επιβεβαιώνει τη θέση του Μοντάλε ως ενός από τους σημαντικότερους ποιητές της εποχής του.

Ο παρών τόμος περιλαμβάνει επίσης στο Επίμετρο τα τρία δοκίμια του Μοντάλε για τον Καβάφη (και την ελληνική λογοτεχνία γενικότερα), στα οποία ο Ιταλός εκφράζει το βαθύτατο ενδιαφέρον του για τον Αλεξανδρινό ποιητή.