Προΐστορικές κοινωνίες

Τα τελευταία πενήντα με εκατό χρόνια, η πεποίθηση του ανθρώπου ότι η ιστορική ανέλιξη απέδειξε πως αποκτούσε μεγαλύτερο έλεγχο πάνω στην φύση έχει δεχθή ένα σκληρό πλήγμα.

Στην πρώϊμή του νεότητα ο H. G. Wells, ένας άνδρας με απέραντη δημιουργική δραστηριότητα και διαβρώνουσα τα πάντα αισιοδοξία, γοητευμένος από το ανθρώπινο πνεύμα, ατένιζε το μέλλον με εμπιστοσύνη η επιστήμη, γέννημα της λογικής, επρόκειτο να γίνη πανάκεια για την ανθρωπότητα. Όταν, στα χρόνια της ωριμότητάς του, έγραψε το Περίγραμμα Ιστορίας (Outline of History) έβλεπε τα πράγματα πιο θλιβερά, αν και διατηρούσε ακόμη τις ελπίδες του. Ο Πρώτος Παγκόσμιος πόλεμος, με την παράλογη και ανόητη σφαγή εκατομμυρίων ανθρώπων, μας έκανε να συνειδητοποιήσουμε κατά τρόπο αποκαρδιωτικό ότι ο άνθρωπος ήταν ικανός να προκαλέση καταστροφές σε παγκόσμια κλίμακα. Η απώλεια της ανθρώπινης ελευθερίας, οι εξευτελισμοί και οι βαρβαρότητες του φασισμού και του κομμουνισμού στη διάρκεια των δεκαετιών του ’20 και του ’30, συνέχεια των οποίων υπήρξε, το 1939, ένας νέος παγκόσμιος πόλεμος, αυτά τα γεγονότα τελικά τσάκισαν το αισιόδοξο δράμα του Wells που μέσα σε θλιβερά και γεμάτα απογοήτευση γηρατειά έγραψε το “Ο Ανθρώπινος Νους στο Έσχατο Όριο της Αντοχής του” (The Mind at the End of its Tether).
Η ελπίδα του για το ανθρώπινο γένος είχε σχεδόν εξαφανισθή. Σχεδόν αλλά όχι εντελώς: διότι ο Wells σ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του είχε παραστεί μάρτυρας σ’ αυτά που, σαν νέος συγγραφέας, είχε προφητεύσει – τεχνική πρόοδο όχι μόνον σε πελώρια κλίμακα αλλά ακόμη και σε κείνες τις σφαίρες της ανθρώπινης δραστηριότητας που επηρέασαν την ίδια την καρδιά της κοινωνίας.
Και αυτή η ασυνήθιστη ικανότητα του ανθρώπου να ερευνά το πολύπλοκο της φύσης και να επινοή μηχανές ικανές να εκμεταλλεύονται την γνώση του παρέμεινε για τον Wells το μόνο βασικό στήριγμα για ελπίδα, όσο ισχνή κι αν ήταν.