Αποχαιρετισμός σε όλα αυτά

Το «Αποχαιρετισμός σε όλα αυτά» του Ρόμπερτ Γκρέιβς (Robert Graves) αποτελεί ένα συναρπαστικό αυτοβιογραφικό χρονικό και ένα αξεπέραστο κλασικό έργο της μοντέρνας λογοτεχνίας. Εκδόθηκε το 1929, όταν ο Γκρέιβς εγκατέλειψε μόνιμα την Αγγλία, ορκιζόμενος «να μην την ξανακάνει σπίτι του». Το βιβλίο περιγράφει τη ζωή του συγγραφέα μέχρι εκείνον τον «πικρό αποχωρισμό»: από την παιδική του ηλικία και τα δυσάρεστα σχολικά του χρόνια, έως την κατάταξή του στο Βασιλικό Σύνταγμα Ουαλλών και τη θητεία του ως νεαρός αξιωματικός στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Η καρδιά του έργου βρίσκεται στα δύο κεντρικά τέταρτα του: στη βίαιη και οδυνηρή κατάδυση στα χαρακώματα της Γαλλίας, όπου τραυματίστηκε βαριά. Ο Γκρέιβς φέρνει τον πόλεμο «ανατριχιαστικά κοντά στο σπίτι και μέσα στο μυαλό και την καρδιά» του αναγνώστη, καθιστώντας το βιβλίο ένα κλασικό πολεμικό ντοκουμέντο και μία από τις πιο εντυπωσιακές απεικονίσεις της «σκοτεινής καρδιάς του πολέμου». Η ποίηση και ο γάμος είναι τα μόνα που δίνουν στον τραυματισμένο άνδρα τη δυνατότητα να διατηρήσει την ψυχική και πνευματική του ισορροπία.

Η μετέπειτα ζωή του, μετά το τέλος του πολέμου, περιγράφει τον αγώνα του με το «shell shock» (μετατραυματικό στρες) και τους τραυματισμένους πνεύμονες, τον πρώτο του γάμο, καθώς και τις συναντήσεις του με μεγάλους συγγραφείς και ποιητές της εποχής, όπως οι Siegfried Sassoon, Thomas Hardy, John Masefield, T.E. Lawrence και T.S. Eliot. Το βιβλίο είναι γραμμένο με εξαιρετικό, ποιητικό ύφος και διεισδυτική δύναμη, κατατάσσοντάς το σε μία από τις πιο ειλικρινείς αυτοπροσωπογραφίες καλλιτέχνη που γράφτηκαν ποτέ.