Ο Παΐσιος Βελιτσκόφσκι
_{και η ασκητικοφιλολογική σχολή του}

Ο Παΐσιος (1722-1794) υπήρξε κομβική μορφή της Ορθόδοξης Ανατολής και ιδρυτής της Ασκητικοφιλολογικής Σχολής (ή Σχολής του Παΐσιους). Η Σχολή επικεντρώθηκε στην αναβίωση της Νηπτικής Παράδοσης και στην πνευματική αναγέννηση μέσω της μελέτης των Πατέρων της Εκκλησίας. Αυτό το πνευματικό κέντρο ξεκίνησε στο Άγιο Όρος και μεταλαμπαδεύτηκε στη Μολδαβία (Μονή Νέου-Αγίου Γεωργίου), επηρεάζοντας βαθιά τον μοναχισμό σε περιοχές όπως η Ρουμανία και σε μορφές όπως ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός.

Το κεντρικό έργο της Σχολής του Παΐσιου ήταν η αναβίωση της Νηπτικής Παράδοσης, συνδέοντας την καρδιακή προσευχή με την πνευματική φώτιση. Παράλληλα, ο Παΐσιος πραγματοποίησε φιλολογικό έργο με τη μετάφραση και έκδοση πατερικών κειμένων, όπως η Φιλοκαλία, καθιστώντας την ασκητική σοφία προσβάσιμη. Η σχολή του Παΐσιου Βελιτσκόφσκι λειτούργησε ως γέφυρα μεταξύ της Βυζαντινής πνευματικότητας και της σύγχρονης Ορθόδοξης ζωής, επηρεάζοντας την παράδοση των γερόντων και την Ορθόδοξη Θεολογία γενικότερα.