Γέλιο στο σκοτάδι

Ένα από τα πιο συναρπαστικά και προσβάσιμα έργα του Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ, το οποίο λειτουργεί ως ένας σκοτεινός προάγγελος της μεταγενέστερης «Λολίτας». Το βιβλίο εκδόθηκε αρχικά στα ρωσικά το 1932 με τον τίτλο Kamera Obskura, αλλά η έκδοση που διαβάζουμε σήμερα είναι η προσωπική αναθεωρημένη μετάφραση του ίδιου του συγγραφέα στα αγγλικά, η οποία μεταμόρφωσε μια απλή ιστορία σε ένα κομψοτέχνημα ειρωνείας και σκληρότητας. Ο Ναμπόκοφ επιλέγει μια τολμηρή αφηγηματική τεχνική, αποκαλύπτοντας ολόκληρη την πλοκή στην πρώτη κιόλας παράγραφο. Μαθαίνουμε αμέσως για τον Αλμπίνους, έναν πλούσιο και ευυπόληπτο κριτικό τέχνης στο Βερολίνο της περιόδου της Βαϊμάρης, ο οποίος εγκαταλείπει τη σύζυγό του για μια νεαρή ερωμένη και οδηγείται στην απόλυτη καταστροφή.

Η απόλαυση του αναγνώστη δεν πηγάζει από την έκπληξη της εξέλιξης, αλλά από τον αριστοτεχνικό τρόπο με τον οποίο ο συγγραφέας υφαίνει τις λεπτομέρειες αυτής της πτώσης, χρησιμοποιώντας τη «συναισθησία» και ένα κινηματογραφικό στυλ που καθηλώνει.

Οι χαρακτήρες του έργου συνθέτουν ένα νοσηρό τρίγωνο. Ο Αλμπίνους είναι ένας ιδεαλιστής της αισθητικής, του οποίου η εμμονή με την εικόνα τον καθιστά συναισθηματικά τυφλό, ενώ η Μαργκό είναι μια αδίστακτη κοπέλα που εκμεταλλεύεται χωρίς οίκτο τα ένστικτά του. Την τραγωδία συμπληρώνει ο κυνικός Άξελ Ρεξ, ένας καλλιτέχνης που βρίσκει ηδονή στον εξευτελισμό των άλλων. Το βιβλίο αποτελεί μια παραβολή για την ιδεαλιστική τύφλωση και την ανθρώπινη σκληρότητα, προσφέροντας μια διεισδυτική ματιά στα ακόρεστα ένστικτα ηδονής και την ηθική κατρακύλα.

Για πολλούς το «Γέλιο στο Σκοτάδι» υπερέχει σε ρυθμό και πλοκή από τα μεταγενέστερα έργα του Ναμπόκοφ, αποφεύγοντας τις λεκτικές επαναλήψεις και εστιάζοντας στην καθαρή, τραγική ειρωνεία. Είναι ένα έργο που αποδεικνύει ότι η λεπτομέρεια στην αφήγηση είναι πάντα πιο ενδιαφέρουσα από τον ίδιο τον προορισμό, καθιστώντας το απαραίτητο ανάγνωσμα για τους λάτρεις της κλασικής λογοτεχνίας.