Εκ του πλησίον

Το «Εκ του Πλησίον» αποτελεί την υστάτη (μεταθανάτια) ποιητική συλλογή του Οδυσσέα Ελύτη και το δεύτερο μεταθανάτιο βιβλίο του, το οποίο κυκλοφόρησε δύο και πλέον χρόνια μετά τον θάνατό του. Η συλλογή συνιστά, κατά τους κριτικούς, τον καταληκτικό κώδικα μιας ευρύτερης ενότητας έργων που ξεκίνησε το 1990 και πρέπει να διαβάζεται ως “ένα και μόνο ποίημα εν προόδω” (work in progress), που τερματίζεται με τον θάνατο του ποιητή.

Το βιβλίο περιλαμβάνει επτά ποιήματα διαχωρισμένα από σύντομες ρήσεις και αποφθέγματα – ψήγματα της ποιητικής του τέχνης – καθώς και έναν σύντομο πεζό πρόλογο και επίλογο. Ο Ελύτης, ο «μάστορας της γλώσσας», μας βάζει από την «πίσω πόρτα στον ταρσανά του ποιητή», ξεδιπλώνοντας μπροστά μας τη λειτουργία της μνήμης, του συνειρμού και της σύνθεσης μέσα από στίχους άλλοτε τελειωμένους κι άλλοτε μετέωρους.

Μέσα από τη συλλογή αυτή, ο ποιητής εμπιστεύεται ένα πνευματικό καταπίστευμα στους αναγνώστες, γεμάτο μνήμες άλλων εποχών, διανθισμένο με αναφορές σε κλασικά πρόσωπα (Πίνδαρος, Εμπεδοκλής) και ασυνήθιστο λεξιλόγιο. Το έργο αποτελεί πολλαπλά πολύτιμο πέρασμα από την ποίηση, αναδεικνύοντας τη θεμελιώδη λειτουργία της: να βάζει τις λέξεις με τέτοιον τρόπο ώστε η σκέψη να παίρνει καινούργιες, αδοκίμαστες στροφές.