Το Τυρί και τα Σκουλήκια
Ο κόσμος ενός μυλωνά του 16ου αιώνα

Ο συγγραφέας ανασύρει από τα σκοτεινά αρχεία της Ιεράς Εξέτασης την υπόθεση του Ντομένικο Σκαντέλα, γνωστού ως Μενόκιο, ενός απλού μυλωνά από το Φριούλι της Βόρειας Ιταλίας, ο οποίος οδηγήθηκε στην πυρά στα τέλη του 16ου αιώνα εξαιτίας των αιρετικών του πεποιθήσεων.

Μέσα από τη λεπτομερή εξέταση των ανακρίσεων, ο Γκίνζμπουργκ δεν καταγράφει απλώς μια δικαστική διαμάχη της εποχής, αλλά φωτίζει την αθέατη πλευρά της Αναγέννησης: τη λαϊκή κουλτούρα και τον τρόπο με τον οποίο ένας αγράμματος ή ημιμαθής άνθρωπος της υπαίθρου προσλάμβανε, ερμήνευε και αναμόρφωνε τα θρησκευτικά και φιλοσοφικά κείμενα που έπεφταν στα χέρια του.

Ο Γκίνζμπουργκ παρακολουθεί με την οξύνοια ντετέκτιβ την κοσμοθεωρία του Μενόκιο, σύμφωνα με την οποία ο κόσμος δημιουργήθηκε από το χάος όπως σχηματίζεται το τυρί από το γάλα και οι άγγελοι εμφανίστηκαν σαν τα σκουλήκια μέσα σε αυτό, για ν’ αποκαλύψει μια εντυπωσιακή σύνθεση προφορικής αγροτικής παράδοσης και γραπτής γνώσης.