Ασκητική

«Δεν ελπίζω τίποτα, δε φοβούμαι τίποτα, είμαι λεύτερος». Αυτή η παράφραση του ρητού του κυνικού Δημώναξ, που αργότερα έγινε το επιτύμβιο του συγγραφέα, συμπυκνώνει την ουσία της Ασκητικής. Το έργο είναι ένα μεταφυσικό ταξίδι που χωρίζεται σε πέντε «σκάλες» ανόδου: τον Εαυτό, τη Φυλή, την Ανθρωπότητα, τη Γη και το Σύμπαν. Ο Καζαντζάκης καλεί τον αναγνώστη να αρνηθεί τις παλιές βεβαιότητες, να «πεθαίνει και να γεννιέται κάθε μέρα» και να αποδεχτεί τη μάχη για την ελευθερία ως την ανώτατη αρετή.

Η γραφή είναι λυρική, “ξεσηκωμένη” από το στομφώδες ύφος των προφητών της Παλαιάς διαθήκης. Ο Καζαντζάκης συνδυάζει τον μηδενισμό του Νίτσε με τον μυστικισμό της Ανατολής και τη χριστιανική αγωνία, δημιουργώντας ένα κράμα που, όπως έγραψε και ο Στέφαν Τσβάιχ, η Ασκητική ανήκει σε όλο τον κόσμο, καθώς προσφέρει μια διέξοδο από την απελπισία, όχι μέσα από την παρηγοριά, αλλά μέσα από την ηρωική αποδοχή της μοίρας μας. Το έργο αυτό του Καζαντζάκη, που ουσιαστικά είναι το επίμετρο της Αναφοράς στον Γκρέκο, μπορεί να συγκινήσει τον αναγνώστη, μπορεί και όχι αλλά το μόνο βέβαιο είναι πως ευελπιστεί να είναι ένα εγχειρίδιο μιας ηρωικής ζωής με σίγουρο τέλος.